Teknolojide Kızlar Günü

Etkinlik hakkında

23 Nisan, International Girls in ICT Day’dir; 2011 yılında BM’ye bağlı Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) tarafından ilan edilmiş bir gün. Her nisan ayının dördüncü perşembesinde dünya kendine şunu hatırlatır: teknoloji herkes için tasarlanır — ve herkes tarafından da tasarlanmalıdır. Bu gün ne acıma duygusuyla ne de kotalarla ilgilidir; mesele, gezegenin yarısı dışarıda bırakıldığında sektörün kelimenin tam anlamıyla para ve fikir kaybetmesidir.

2026 teması: “AI for Development: Girls Shaping the Digital Future”

Bu yıl odak noktası yapay zekâ. BM ve FAO, farklı ülkelerden kızların tarım-gıda sistemlerinde yapay zekâ projeleri üzerinde çalıştığı küresel bir çevrim içi mentorluk programı yürütüyor. Fikir basit: geleceğin yapay zekâsını sadece erkekler geliştirirse, o yapay zekâ yalnızca erkeklerin sorunlarını çözer. Masada herkesin sesine yer olmalı.

Kendi adına konuşan sayılar

%26,7 — küresel BT sektöründe kadınların payı (Deloitte, 2026). ABD’de biraz daha yüksek: bilişim rollerinde %28 ve genel olarak STEM’de %35. Karşılaştırma için: 1970’te bu oran %8’di, 1984’te %37’ye çıktı (zirve!), sonra düşmeye başladı. Evet: seksenlerde Computer Science alanında bugün olduğundan daha fazla kadın vardı.

%22 — yapay zekâdaki kadın oranı. %24 — siber güvenlikte. %15–16 — CTO’lar arasında. Kariyer basamaklarında yukarı çıkıldıkça kadın sayısı azalıyor. Buna “broken rung” deniyor: yöneticiliğe giden ilk terfi, kadınlar için orantısız biçimde daha zor.

Risk sermayesinin yalnızca %2,3’ü tamamen kadın kurucu ekiplerine gidiyor. Buna rağmen kadınlar tarafından kurulan şirketler, yatırılan her dolar başına 2,5 kat daha fazla gelir üretiyor (BCG).

BT’de çalışan kadınların %50’si, 35 yaşına gelmeden sektörden ayrılıyor.

BT’nin onsuz bugünkü gibi olmayacağı kadınlar

• Ada Lovelace (1843) — dünyanın ilk bilgisayar programını yazdı. Gerçek anlamda ilkini. Henüz inşa bile edilmemiş bir makine için.
• ENIAC’ın altı kadın programcısı (1945) — ABD’deki ilk elektronik bilgisayarı programladı. İsimleri onlarca yıl boyunca bilinmedi.
• Grace Hopper — ilk derleyiciyi icat etti ve “bug” terimini yaygınlaştırdı (Mark II bilgisayarının rölesinde bulunan böcekten esinlenerek).
• Margaret Hamilton — Apollo 11’in uçuş yazılımının geliştirilmesini yönetti. İnsanları Ay’a onun kodu taşıdı.
• Reshma Saujani — Girls Who Code’u kurdu. Program mezunları, ülke ortalamasına göre 7 kat daha sık Computer Science seçiyor.

Gerçekte işe yarayan şeyler

İstatistikler çok net giriş noktaları gösteriyor:

• 13 yaşından önce kodlama programlarına katılan kızlar, STEM alanı seçmeye 3 kat daha yatkın oluyor (Girls Who Code, 2025).
• AP Computer Science alan kızlar, üniversitede bilgisayar bilimi seçmeye 5 kat daha yatkın oluyor (Code.org).
• Okul müfredatında zorunlu bilgisayar bilimi olan ülkelerde BT’deki kız oranı %15 daha yüksek (OECD).
• Uzaktan çalışma, BT rolleri için kadın aday sayısını %28 artırdı (Hired, 2025).
• Avrupa’daki BT şirketlerinde çalışan kadınların %44’ü, STEM dışı eğitim geçmişinden geliyor ve işi yaparken öğreniyor.

Bu günde ne hediye edilir?

• Programlama kursu — Codecademy’den freeCodeCamp’e kadar. En iyi hediye, kariyeri değiştirebilecek bir beceridir.
• Caroline Criado Perez’in “Invisible Women” kitabı — dünyanın kadınlar hesaba katılmadan nasıl tasarlandığını anlatıyor. Ondan sonra ürün tasarımına farklı bakıyorsun.
• Mentorluk buluşması — eğer BT’de çalışıyorsanız, yeni başlayan bir kıza bir saatinizi teklif edin. Tek bir konuşma bile bir yönü değiştirebilir.
• Arduino veya Raspberry Pi seti — sadece kod yazmak değil, sonucu elleriyle de görmek isteyenler için donanım projeleri.
• “Women in Tech” sticker paketi — laptop için, burada olmayı hak ettiğini hatırlatan küçük bir işaret.
• Girls Who Code, Black Girls CODE veya AnitaB.org’a bağış — rakamları gerçekten hareket ettiren kuruluşlar.

Biliyor muydunuz?

1843 yılında Ada Lovelace, dünyadaki tek programlama uzmanıydı. Tek kişi. Ve bir kadındı. Aradan 180 yıl geçmesine rağmen sektör hâlâ, en başında zaten var olan dengeye ulaşmaya çalışıyor. Girls in ICT Day, kızların teknolojiye “alınmasıyla” ilgili değil. Onlar en başından beri buradaydı.